فقهىاند ، گرد آمده است . ولى اصطلاحات فقهى به طور كامل جستجو نشده است . از اين رو ، جامع اصطلاحات و عناوين فقهى نيست ؛ علاوه بر آن كه كتاب ياد شده به عربى نگاشته شده و براى كسانى كه با اين زبان آشنايى ندارند ، قابل استفاده نيست . همچنين ، مطالب اين كتاب مستند نشده است تا براى فقه‌پژوهانى كه خواهان اطّلاعات گسترده‌تر و مراجعه به منابع فقهىاند ، سودمند افتد . « 25 » كتاب ديگر ، « الموسوعة الفقهية الميسّرة » نوشتهء محمد على انصارى است كه به دائرة المعارف نزديك‌تر است تا به فرهنگ ؛ زيرا به لحاظ مطالبى كه در ذيل عناوين و مدخل‌ها آورده است ، از فرهنگ گسترده‌تر مىباشد ؛ علاوه بر آن كه به زبان عربى نيز نگاشته شده است . اثر ديگر ، « معجم فقه الجواهر » است كه در مؤسّسهء دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السّلام به عنوان مقدّمهء تدوين « موسوعة الفقه الاسلامى طبقا لمذهب اهل البيت عليهم السّلام » سامان يافته و در شش مجلّد دو بار به چاپ رسيده است . در اين اثر ، اصطلاحات فقهى كتاب ارزشمند جواهر الكلام اعم از ابواب ، مسائل و موضوعات احكام فقهى استخراج و به صورت الفبايى تنظيم شده است . در ذيل هر عنوان نيز خلاصهء مسائل و آراى فقهى صاحب جواهر و اقوالى كه وى از ديگر فقيهان نقل كرده ، بيان شده است . اثر گرانسنگ ديگرى كه مؤسّسهء دائرة المعارف فقه اسلامى براى تدوين آن تأسيس گرديده « موسوعة الفقه الاسلامى طبقا لمذهب اهل البيت عليهم السّلام » است كه محققان بسيارى بيش از ده سال اطّلاعات آن را جمع‌آورى كرده‌اند و به فضل الهى انتشار و عرضهء آن به مجامع علمى و حوزوى آغاز شده است . اين اثر ارزشمند داراى ويژگىهايى بسيار است و از جامعيّتى برخوردار است كه با انتشار كامل آن فقه‌پژوهان از مراجعه به كتاب‌هاى ديگر فقهى بىنياز مىگردند ولى از آنجا كه به زبان عربى نگاشته مىشود و مطالب هر عنوان به تفصيل بحث مىگردد ، مؤسّسه لازم ديد تا فرهنگ فقه را - با پيش رو داشتن اين مجموعهء ارزشمند ، كه نخستين گام‌هاى

--> ( 25 ) مصطلحات الفقه ، آية اللّه مشكينى ، دفتر نشر الهادى ، چاپ اول ، قم ، 1377 .